اخلاق نیکو

اهمیت حسن خلق از نظر روایات

حسن خلق دو معنا دارد: معنای عام ومعنای خاص.

۱.حسن خلق به معنای عام عبارت است از مجموعه خصلت های پسندیده ای که لازم است انسان روح خود را به آنها بیاراید.

2.حسن خلق به معنای خاص عبارت است از خوشرویی، خوشرفتاری، حسن معاشرت و برخورد پسندیده با دیگران.

جایگاه حسن خلق در اسلام

دین مقدس اسلام، همواره پیروان خود را به نرمخویی و ملایمت در رفتار با دیگران دعوت می کند و آنان را از درشتی و تندخویی باز می دارد. قرآن کریم در ستایش پیغمبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ می فرماید:
«اِنَّکَ لَعَلی خُلُقٍ عَظیمٍ»۳
بدرستی که تو به اخلاق پسندیده و بزرگی آراسته شده ای.
حسن خلق و گشاده رویی از بارزترین صفاتی است که در معاشرت های اجتماعی باعث نفوذ محبت شده و در تأثیر سخن اثری شگفت انگیز دارد. به همین جهت خدای مهربان، پیامبران و سفیران خود را انسان هایی عطوف و نرمخو قرار داد تا بهتر بتوانند در مردم اثر گذارند و آنان را به سوی خود جذب نمایند. این مردان بزرگ برای تحقّق بخشیدن به اهداف‌ الهی خود، با برخورداری از حسن خلق و شرح صدر، چنان با ملایمت و گشاده رویی با مردم رو به رو می شدند که نه تنها هر انسان حقیقت جویی را به آسانی شیفته خود می ساختند و او را از زلال هدایت سیراب می کردند، بلکه گاهی دشمنان را نیز شرمنده و منقلب می کردند.
مصداق کامل این فضیلت، وجود مقدّس رسول گرامی اسلام ـ صلی الله علیه و آله ـ است. قرآن کریم، این مزیّت گرانبهای اخلاقی را عنایتی بزرگ از سوی ذات مقدس خداوند دانسته، می فرماید:
«فَبِما رَحْمَهٍ مِنَ اللهِ لِنْتَ لَهُمْ وَ‌لَو کُنْتَ فَظّاً غَلیظَ الْقَلْبِ لانْفَضوُا مِنْ حَولِکَ»۴
در پرتو رحمت و لطف خدا با آنان مهربان و نرمخو شده ای و اگر خشن و سنگدل بودی، از گردت پراکنده می شدند.
بسیار اتفاق می افتاد که افراد با قصد دشمنی و به عنوان اهانت و اذیّت به حضور ایشان می رفتند ولی در مراجعت مشاهده می شد که نه تنها اهانت نکرده اند بلکه با کمال صمیمیت اسلام را پذیرفته و پس از آن، رسول اکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ محبوب‌ترین فرد در نزد آنان به شمار می رفت.

ارزشی که اسلام برای انسان خوشرفتار قائل است، تنها به مؤمنان محدود نمی شود، بلکه غیر آنان نیز اگر این فضیلت را دارا باشند، از مزایای ارزشی آن بهره مند می شوند.


روزی حضرت عیسی (عَلی نَبِیّینَا وَ آلِهِ وَ عَلَیْهِ السَّلام) از راهی می گذشت. ابلهی به او برخورد و از آن حضرت با بی ادبی سخن پرسید. آن حضرت جوابش را به نرمی و با روی خوش داد. آن شخص هم چنان با سفاهت تمام عربده کشان حضرت عیسی را نفرین و ناسزا می گفت.
اما آن حضرت با گشاده رویی و ملاطفت جواب آن شخص را می داد. شخص دیگری از آنجا می گذشت؛وقتی این ماجرا رادید،گفت: ای روح الله چرا زبونِ این شخص شده ای؟ هر چند او قهر می کند تو لطف می نمایی و هر چند او جور و جفا دارد تو مهر می ورزی!
عیسی (علیه السلام) گفت: ای رفیق! از کوزه همان برون تراورد که دروست. از او صفت ناملایم می زداید و از من همین صفت می آید. من از او در غضب نمی شوم و او از من صاحب ادب و اخلاق نیکو می شود،من از او جاهل نمی شوم اما او از خلق و خوی من عاقل می شود.


چون نشوم من ز وی افروخته
او شود از من ادب آموخته
من که زِ دم مایه دِهِ جان شدم
این صفتم داد خدا آن شدم
خلق نکو وصف مسیحا بود
خصلت بد مرگ مُفاجا بود


و اینجاست که قدری به راز سخن زیبای اولین و بزرگوارترین مخلوق عالم یعنی حضرت محمد بن عبدالله خاتم النبیین (صلّی الله علیه وآله وسلم) در جواب کسی که از آن حضرت درخواست سفارش کرد،پی می بریم که خطاب به آن شخص فرمود: پرهیزکاری پیشه کن و از خدای تعالی بترس در همه حال.
گفت وصیت دیگری بفرما. آن حضرت فرمود: بد اخلاق مباش و خود را از کج خلقی نگاه دار. باز عرض کرد وصیت دیگری هم بفرما. حضرت فرمود: در معاشرت با مردم خوش خلقی نمای.




[ سه شنبه 16 اسفند 1390 ] [ 02:50 ب.ظ ] [ عبدالحمید تعالی ]
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Mobile Traffic | سایت سوالات