تفسیر سوره‌ی حمد

کلام پروردگار


تـرجـمــه

۱ـ به نام خداوند گسترده مهرِ مهربان.

۲ـ ستایش مخصوص خداوند؛ پروردگار جهانیان است.

۳ـ خدای گسترده مهرِ مهربان.

۴ـ صاحب روز جزا.

۵ـ [خدایا!] تنها تو را می‌پرستیم و تنها از تو مدد می‌جوییم.

۶ـ ما را به راه راست هدایت فرما.

۷ـ راه کسانی که بر آنان احسان کرده‌ای، نه آنان که مورد خشم قرار گرفته‌اند و نه گمراهان.

تفـسـیـر

سزاوار ثنا

«الحَمْدُ للهِ رَبِّ العَالَمِین»؛ خداوند متعال آفریدگار و پروردگار جهان و جهانیان است، تمام زیبایی‌ها و ظرافت‌های بی‌نظیر، کمالات و فضایل پسندیده، ‌نعمت‌ها و احسانات گسترده‌ای که سراغ داریم، همه و همه از آنِ اوست؛ بنابراین، تمام ستایش‌ها فقط برازنده و شایسته‌ی اوست، همان گونه که در دعای نبوی می‌خوانیم: «اللّٰهُمَّ لَکَ الحَمْدُ کُلَّهُ…»[۱]؛ خدایا ستایش همه از آنِ توست.

رحمت گسترده

«الرَّحْمٰنِ الرَّحِیْمِ»؛ رحمت و مهر خداوند متعال فراگیر و بی انتهاست، و گستردگی آن تمام مخلوقات را در بر گرفته است؛ خداوند متعال می‌فرمایند: «رَحْمَتِی وَسِعَتْ کُلَّ شَیْءٍ» [اعراف: ۱۵۶]؛ رحمت من همه چیز را فرا گرفته است.

اگر تمام مهربانی‌ها را که در میان تمام موجودات زنده‌ی دنیا تقسیم شده است، روی هم بگذاریم، بیش از یک درصد رحمت خداوند متعال نخواهد بود؛ ابوهریره رضی الله عنه می‌گوید: رسول الله صلى الله علیه وسلم فرمودند: «إِنَّ لِلّٰهِ مِائَةَ رَحْمَةٍ أَنْزَلَ مِنْهَا رَحْمَةً وَاحِدَةً بَیْنَ الْجِنِّ وَالإِنْسِ وَالْبَهَائِمِ وَالْهَوَامِّ»؛ خداوند متعال صد رحمت دارد، فقط یک رحمت را میان جن و انس و حیوانات و حشرات تقسیم کرده است.

حقا که عظمت و گستردگی رحمت خداوند متعال قابل تصور نیست؛ گویاترین کلمه‌ای که بر آن رحمت گسترده دلالت می‌کند، «الرحمن» و «الرحیم» است که ما مسلمانان روزانه بیش از شصت بار در نماز تکرار می‌کنیم و با یادآوری آن روح و روان خود را صیقل می‌دهیم، کسانی که در دنیا با بندگان و مخلوقات پروردگار مهربان باشند، در آخرت بیش از دیگران مشمول رحمت خداوند خواهند بود.

منتظر پاداش باشید

«مَالِکِ یَوْمِ الدِّیْنِ»؛ نه آفرینش دنیا بی هدف بوده و نه پایان یافتن دنیا بی حکمت است، ایمان به روز قیامت و رستاخیز و پایان دنیا مهم‌ترین عامل بازدارنده و مؤثر در اصلاح فرد و جامعه است، انسانی که در دنیا با قدرت و اختیار خویش اعمال نیک و یا زشتی را انجام داده است، در یوم الدین و روز قیامت مکافات اعمال خویش را بی کم و کاست خواهد دید.

خداوند متعال هم مالک دنیاست و هم مالک آخرت؛ البته در دنیا بسیاری از مردم ادعای مالکیت اشیایی را دارند و بسا می‌توانند به نفع خویش از آن استفاده کنند، اما چون در قیامت، کسی ادعایی ندارد و مالک فقط اوست و هر گونه بخواهد، عمل می‌نماید، در آیه فقط به مالکیت روز جزا اشاره نمود.

پیمانی استوار

«إِیَّاکَ نَعْبُدُ وَإِیَّاکَ نَسْتَعِیْن»؛ پس از حمد و ثنای پروردگار و آشنایی با مهر گسترده و پی بردن به مالکیت فراگیر خداوند متعال، می‌دانیم که ما هیچ‌گاه نه بی نیاز از مهر خداییم و نه بی وی توانی داریم، این آیه ما را از غیرالله جدا می‌کند و به خداوند یگانه و بی‌همتا پیوند می‌دهد؛ آری! پیوند با پروردگار چنان مهم است که روزانه باید خود را به آن تذکر دهیم و از خداوند بخواهیم که ما را همیشه یاری دهد و باید هر روز آن هم چندین بار تعهد دهیم که فقط او را بپرستیم و فقط از او یاری بجوییم. و نقص این تعهد و پیمان به معنای سرگشتگی و بیراهه رفتن و گمراهی است؛ سید می‌گوید: «وقتی تنها خدا پرستیده شود و تنها از او یاری و کمک خواسته شود، به حقیقت وجدان انسانی از زبونی و خواری در برابر نظام‌ها و اوضاع و اشخاص نجات می‌یابد،‌ همان‌گونه که از دست مذلت افسانه‌ها و خیالات و خرافات رها می‌گردد.»[۲]

خواسته‌ای بزرگ

«اِهْدِنَا الصِّراطَ المُسْتَقِیْمَ»؛ صراط مستقیم مطمئن‌ترین راهی است که انسان را در کوتاه‌ترین وقت به هدف می‌رساند؛ صراط مستقیم آموزه‌ها و تعالیم قرآن و سنت است که ضامن سعادت جاویدان انسان و رهایی وی از خشم و غضب الهی و جهنم سوزان است. برای رستگاری باید، همیشه بر صراط مستقیم بمانیم و برای پیمودن این راه و استوار ماندن بر آن، لازم است کراراً این مطلب را از خداوند رحمان و رحیم بخواهیم.

رهروان صراط مستقیم

«صِرَاطَ الَّذِیْنَ أَنْعَمْتَ عَلَیْهِمْ غَیْرِ المَغْضُوبِ عَلَیْهِمْ وَلَا الضَّالِّیْن»؛ هدایت شدن و استوار ماندن بر صراط مستقیم، نشانه‌ی انعام و احسان خداوند به انسان است؛ آنان که بر صراط مستقیم بوده‌اند، مُنعَم علیهم هستند که صادقانه و با بصیرت اسلام را برگزیدند و خالصانه بر آن عامل بودند. آری! صراط مستقیم راه انسان‌های وارسته و نیکوکار است؛ راه پیامبران، صدیقان، شهیدان و نیکان.

«طریقه‌ی اهل ایمان بر شناخت حق و عمل بر آن است، یهود عمل نداشتند و نصارا علم، لذا غضب از آنِ یهود شد و ضلالت از آنِ نصارا؛ زیرا آن‌که حق را دانسته رها کند، مستحق غضب است، عکس آن‌که نمی‌داند. نصارا در پی چیزی بودند، اما به آن نرسیدند؛ زیرا از راه درست؛ یعنی پیروی حق، سراغ آن نرفتند، لذا گمراه گشتند. یهود و نصارا هر دو مغضوب علیه هستند، اما بارزترین صفت یهود غضب، و بارزترین صفت نصارا گمراهی است.»[۳]

نکته‌ها و پیام‌ها

۱- تنها خداوند شایسته‌ی ستایش است.

۲- رحمت الهی بسیار گسترده است؛ مبادا نومید شوید.

۳- روز جزا و مکافات عمل را همیشه به خاطر داشته باشید.

۴- بر پیمان خود استوار بمانید و غیرالله را نپرستید.

۵- مدام از خداوند هدایت بطلبید.

۶- به راهی که فرجامش غضب خدا و گمراهی است، نروید.

* * *منبع :سنت آنلاین

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

[۱] سنن نسائی.

[۲] فی ظلال القرآن: ۱/۳۶٫

[۳] عمدة التفسیر (مختصر ابن کثیر):۱/۶۸٫





موضوع: تفسیر، قرآنی، علمی،
برچسب ها: تفسیر، تفسیر سوره حمد، ترجمه سوره حمد، قرآنی،
[ شنبه 11 شهریور 1391 ] [ 10:38 ق.ظ ] [ عبدالحمید تعالی ]
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Mobile Traffic | سایت سوالات